De Boekentoren, meer dan een monument
Op 12 september 2021, tijdens Open Monumentendag, kon het publiek voor het eerst in jaren weer een kijkje nemen in de vernieuwde Boekentoren. Vijf jaar later is dat een mooi moment om even stil te staan bij het verhaal van de Universiteitsbibliotheek.
Een geleidelijke ‘heropening’
In 2007 stelde de UGent het architectenteam aan om een masterplan en de ontwerpen voor de restauratie uit te werken; Robbrecht en Daem architecten, samen met BARO, SumProject en Barbara Van der Wee architecten. In 2012 gingen de aannemers effectief aan de slag. De toren sloot fysiek haar deuren voor het grote publiek en de werken konden starten.
Negen jaar later, in de zomer van 2021, ging het studielandschap en de leeszaal opnieuw open. Kort daarop werd het publiek opnieuw verwelkomd tijdens Open Monumentendag op 12 september, met de eerste rondleidingen in de laagbouw en Belvedère, gevolgd door het bezoek van koning Filip en zijn gezin een paar dagen later en de plechtige opening van het academiejaar op 24 september, met de traditionele stoet die dat jaar vertrok vanuit de Boekentoren.
Samen vormden die momenten het geleidelijke hernemen van de bibliotheekwerking in het gebouw zelf. Een werking die, ook toen de Boekentoren dicht was voor renovatie, grotendeels is blijven doorlopen.
Meer dan een monument
Wie aan de Boekentoren denkt, denkt al snel aan erfgoed: het gebouw, de Belvedère, de rijke (erfgoed)collectie. Als erfgoedbibliotheek bewaart en ontsluit de Boekentoren een unieke collectie die tot ver buiten Gent bezoekers en onderzoekers aantrekt. Maar de Boekentoren is evengoed een wetenschappelijke bibliotheek. Samen met de faculteitsbibliotheken vormt ze de Universiteitsbibliotheek Gent, een netwerk dat de UGent-gemeenschap en onderzoekers daarbuiten van verschillende diensten voorziet: van studieplekken en leeszalen tot begeleiding bij onderzoeks- en informatievaardigheden, ondersteuning bij onderwijs, open access en databeheer.
Met het transitieplan UB2030 zet de Universiteitsbibliotheek Gent de komende jaren (2026-2030) in op een aantal noodzakelijke transities: campusbibliotheken die verder uitgroeien tot kennis- en leercentra, een eigen digitale infrastructuur voor onderzoeksoutput en faire, open publicatiemodellen, en een sterkere rol als plek waar mensen rond kennis samenkomen, binnen de UGent én met partners daarbuiten.
Onderweg naar 2027
Wat veel mensen misschien niet beseffen; de restauratie van de Boekentoren is nog niet voltooid. De werken lopen door tot 2027, pas dan zal het project van de Boekentorensite afgerond zijn.
Toevallig valt dat samen met nog een andere mijlpaal. In 2027 is het precies zeventig jaar geleden dat architect Henry van de Velde overleed. De Boekentoren werkt samen met verschillende partners, waaronder de Henry van de Velde Foundation, al naar dat jaar toe, met extra aandacht voor het leven en werk van de architect die dit gebouw ooit ontwierp.
Vandaar dat de Boekentoren zelf ook wacht met een echte viering: die komt er wanneer de restauratie volledig is afgerond, in het voorjaar van 2027. Ondertussen blijft de Boekentoren doen wat ze al negentig jaar doet en wat de hele Universiteitsbibliotheek elke dag opnieuw waarmaakt: een kwaliteitsvolle en flexibele bibliotheekwerking aanbieden op maat van de UGent community.